Kontaktörlerin Yapısı ve Çalışma Prensipleri

Posted: 07 Aralık 2007 in Elektrik-Otomasyon
Kontaktörler; elektrik devrelerinin baglanti islemlerinde, bütün motorkumandalarinda, isik, kuvvet, sinyalizasyon ve bunlar gibi dogru vealternatif akimda çalisan bütün tesislerde devrenin açilip kapanmasinitemin eden elektromanyetik salterlerdir.
Kontaktörlerin en önemlikullanilis alani dogru ve alternatif akim devrelerinin kumandaedilmesidir. Kontaktörler vasitasiyla her güçteki motorlara yol vermedevir adedi kontrolü gibi isler kolaylikla saglanabilmektedir.
Kontaktörler esas itibariyle devreyi açip kapayan kontaklar ile bukontaklarin açilip kapanmasini temin eden elektromanyetik bobindenibarettir. Bununla beraber güç ve kumanda devrelerinde kontaktöre ilaveolarak, asiri akim röleleri, butonlar, sinyal lambalari ve bunlar gibiyardimci elemanlarla birlikte kullanilmaktadirlar.
Günümüzde endüstrinin gelismesine paralel olarak, elektronik otomasyonsistemlerinin yayginlasmasi ve kesintisiz çalisma zorunlulugu kalitelive çok fonksiyonlu güç anahtarlama üniteleri gerektirmektedir. En sonteknolojik yenilikleri içeren modüler ve kompakt federal kontaktörleribütün sorunlara komple çözümler getirmektedir.
Kontaktörlerin Çalismasi :
Kontaklarin açilip kapatilmasi kontaktör bobini ile temin edilir. Bubobini kontrol gerilimi adi verilen ve standart degeri24-48-110-220-380-415 V olan dogru veya alternatif akim sebekesienerjiler. Kontaktör bobinleri devreye ekseriyetle paralel baglanir.Böylelikle kontaklarin az bir akim degeri ile açilip kapatilmasi mümkünolur. Meydana gelen elektrik arki, manyetik olarak çalisan bir arküfleme tertibati ile söndürülür.
Kontaktör kontaklari, ana kontaklar ve yardimci kontaklar olarak ikisinifta toplanabilir. Yardimci kontaklar, standart tip ve sonradaneklenebilen (yardimci kontak bloklari) kontaklar olarak dasiniflandirilabilirler. Ana kontaklar devrenin esas baglantisini açanve kapayan kontaklardir. Yardimci kontaklar ise kumanda, bildirim veröle devrelerine baglanan ve bunlari açip kapayan kontaklardir.Yardimci kontaklara sonradan bazi kontaklar da ilave edilebilir.Bunlara eklenebilen kontaklar veya yardimci kontak bloklari adiverilir.
Federal kontaktörleri uluslararasi IEC 947-4 ve TS 3629 standartlarinauygun olarak imal edilmektedir. Kontaktörlerin elektriksel vemekaniksel ömürleri emsallerine göre oldukça yüksektir. Ana ve yardimcikontaklar ile bobin ve yardimci kontak bloklari kolayca takilipçikarilabilirler. Henüz 95 A’ e kadar imal edilen kontaktörlerin hem AChem de DC bobinli modelleri mevcuttur. 50 A’ e kadar imal edilenkontaktörler üç uçlu bobine sahiptir. Böylece bir baglanti esnekligisaglanmistir. Kontaktörlerin bobinleri, anma bobin geriliminin 0,8-1,1kati arasinda güvenle kumanda edilebilir. –5ºC ile +55ºC arasindakiortam sicakliklarinda tam verimle çalisir. Kontaktörlerin raya montajedilebilme imkani tesis esnasinda büyük kolayliklar saglar. Moderndizayni ile koruma kapaklarinin içine verilmis olan egim, kablolarinterminallerle takilmasini kolaylastirarak montaj süresinden tasarrufedilmesine imkan tanir. Malzeme yapilari itibariyle 1000V’ lukizolasyon gerilimine dayanabilirler. Düsük voltajlarda ve tozluortamlarda gürültü yapmazlar.
Kontaktörlerin Baslica Görevleri :
• Kontaktör, herhangi bir bozulmaya ve kaynamaya maruz kalmadan yüksekakim degerlerini tasimalidir. Bu da kontaklarin (kontak yüzeyteknolojisi ile kaynak teknolojisi) kalitesine baglidir. Özellikle AC 3sinifinda ve kondansatör kumandasinda kontaktör seçimi çok önemlidir.
• Kontaktör kapali iken kontaklar üzerinden akan akim isinmaya nedenolur. Bu isinma standartlarda sinirlandirilmistir. IEC 60947-4’ e göresürekli termik akim (Ith) 8 saat boyunca ana kontaklardangeçirildiginde kontaktör terminallerindeki maksimum isi artisi 65 K’ yiasmamalidir.
• Kontaktör akimi keserken, birbirinden ayrilan kontaklar arasinda birelektrik arki olusur. Ark, termik etki sonucu kontak malzemesindenkopan elektron ve iyon akimidir. Ark sicakligi binlerce dereceye ulasirki, bu da kesme hücreleri ve kontaklarin yapiminda kullanilan metal veyalitkanlarin tasiyabilecegi sicakligin çok üzerindedir. Bunun için arkmümkün oldugunca çabuk sona ermelidir. Bu amaçla Federalkontaktörlerinde seperatör kullanilmaktadir.
• Federal kontaktörleri, ileri düzeydeki kontak yüzey, kaynak ve montajteknolojisi ile uluslararasi standartlara uygun sekilde imaledilmektedirler. Ayrica kondansatör kumandasi içinde kompanzasyonkontaktörleri mevcut oldugu gibi AC 3 sinifinda 6 ve 9 A’ lik minitipleri de bulunmaktadir.
Kabul Edilebilir Sürekli Termik Akim Ith :
Kabul edilebilir termik akim, IEC 947-4’ e göre yapilan sicaklik artistestinde kullanilacak test akiminin en büyük degeridir. Bu test Q=40ºCortam sicakliginda 8 saat süre boyunca PVC yalitimli bakir iletkenlerüzerinden kontaktör terminallerine akim uygulamasi esasina dayanir. Budurumda kontaktör terminallerindeki sicaklik degisimi (_Q) 65 K’ iasmamalidir. Bu sart, terminal üzerindeki test süresi boyunca ? 105 ºC’lik bir isinin asilmasi demektir. (65+40=105)
Federal Elektrigin uluslar arasi standartlardaki yüksek akim kisa devretip testi laboratuarlarinda söz konusu testler, rutin ve tip testleriolarak yapilmakta ve oldukça basarili neticeler elde edilmektedir.
Kontaktörlerin Kullanim Siniflari :
Kontaktörlerin bagli bulunduklari devrelerde saglikli ve problemsiz birsekilde çalistirilabilmeleri için, baglandiklari devrelerdeki yükündurumuna uygun olarak seçilmis olmalari gerekmektedir. Kontaktörseçiminin en önemli noktalarindan birisi, yükü iyi anlayabilmek ve aniyük karakteristik büyüklüklerini iyi tesbit edebilmektedir.
Kontaktörlerle ilgili IEC 158 olarak bilinen uluslar arasi standartgünümüzde yerini IEC 947 standardina birakmistir. IEC 947’ de tüm alçakgerilim salt cihazlari ayni çati altinda incelenmektedir. Kullanimsiniflari uygulamaya göre kapama akimini, kesme akimini, güç faktörünübelirler. AC kullanim siniflari alternatif akimla, DC kullanimsiniflari DC akimla ilgili siniflardir. IEC 185 standardinda belirtilenAC1, AC 2, AC 3, AC 4 siniflarina ek olarak yeni IEC 947-4 standardindaAC 5’ ten AC8’ e kadar olan aydinlatma lambalari, transformatörler,kapasitmr birimleri ve sogutma kompresörlerini kapsayan yeni kullanimsiniflari konulmustur.
Federal kontaktörleri uluslar arasi IEC 947-4 standardina uygun sekilde ve yüksek teknolojide tasarlanip imal edilmektedir.
AC 1 Sinifi: Güç faktörü en az 0,95 olan alternatif akim yüklerini kapsar. Buna en yaygin örnek olarak isitma uygulamalari gösterilebilir.
AC 2 Sinifi:Bilezikli asenkron motorlarin yol alma, ters akimla frenleme ve adimliçalismasini kapsamaktadir. Kapama aninda (motorun yol alma süresince)anma akiminin 2,5 kati civarinda bir akim kontaklardan geçer. Kontaktöraçma aninda kalkis akiminin en çok sebeke gerilimine esit bir gerilimaltinda kesebilmelidir. Bu sinifa uygun uygulamalara örnek olarakkaldirma ve etalurji uygulamalari gösterilebilir.
AC 3 Sinifi:En yaygin uygulama sinifidir. Yol aldiktan sonra, çalismakta iken devredisi birakilan kafesli asenkron motorlarini kapsamaktadir. Kapamaaninda kontaktör kontaklarindan motorun anma akiminin 5-7 kati olanmotor kalkis akimi geçer. Açma aninda, kontaktör, motorun çektigi anmaakimini kesecektir. O anda kontaktör kutuplari arasindaki gerilimnominal gerilimin yüzde 20’ si kadardir. Bu kolay bir kesme durumudur.Bu sinifa örnek olarak makinelerdeki tüm standart kafesli motorlar veek olarak bilezikli asenkron motorlarin statorlu ve stator kumandasi,asansörler, yürüyen merdivenler, konveyörler, pompalar, vantilatörler,karistiricilar, klima cihazlari, sogutucu vanalar gösterilebilir.
AC 4 Sinifi: Kafesli veya bilezikli motorlarin kesik çalisma ve ters akimla frenleme uygulamalari ile ilgilidir.
]Kontaktör, motorun anma akimi 5-7 kati olan yol alma akiminda açar vekapatir. Düsük hizda kesme zor sartlarda gerçeklesir. Örnekuygulamalar; baski makineleri, tel ve kablo makineleri, kesik çalismalitakim tezgahlari, metalürji, kaldirma, elektrovanalar, kavramalarsiralanabilir. Kullanma sinifinin dogru tespit edilmesi ve bu sinifauygun olarak seçim yapilmasi, kontaktörün saglikli çalisabilmesi içinen önemli noktadir. Uygulamada karsilasilan birçok arizanin sebebikontaktörlerin kullanma sinifina göre dogru seçim yapilmamasidir.Federal kontaktörleri; uygulamada yapilan testler ve geri dönüsüm
amaciyla alinan numeler incelendiginde, belirtilen katolog degerlerininoldukça üzerinde ve yukarida ifade edilen kullanim siniflarina sonderece uygun oldugu tespit edilmistir.
Kapama Kapasitesi :
Kapama Kapasitesi, kontaktörün kontaklarinin hasar görmedenkapayabilecegi akim degeridir. Kapama kapasitesi testinde akiminefektif degeri esas alinir. Güç faktörü ve kapamanin sikligi kapamakapasitesinde etkide bulunan faktörlerdir. IEC 947-4’ te kontaktörleriçin AC 3 Sinifi çalisma baz alinarak, yapilan ardisik testlersonucunda kapama kapasitesi asagidaki gibi belirtilmistir:
AC 3 Kullanim Sinifi Için :
Ie max. motor çalisma akimi= kapama kapasitesi/10 ise ;
kapama kapasitesi= 10*Ie olmalidir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s